Z Itaki, do której wszyscy tak długo wracali, każdy chce uciec.
Homer kończy w łóżku: mąż wrócił, zalotnicy leżą martwi, Penelopa rozpoznaje go po sekrecie małżeńskiego łoża. „Itaka" zaczyna dokładnie tam — od pytania, którego eposy nie zadają: i co dalej? Trzy utwory oddają głos trojgu domownikom, a każde z nich patrzy w stronę morza.
Żona wystawia męża za bramę, syn wypływa szukać własnej wojny, a sam bohater nie śpi po nocach i tęskni za tym, co go prawie zabiło. Dwie szanty — jedna drwiąca, druga zawadiacka — i na koniec cichy sonet. Forma się uspokaja, bo bohater wreszcie leży. Tylko spokoju w nim nie ma.
Dwadzieścia lat tkania i prucia całunu, stu odprawionych zalotników — i wraca on: „wzrost jak siedzący pies w kapeluszu", pijany albo na kacu. Penelopa zamiast wzruszającego rozpoznania robi wreszcie rachunek. Szanta śpiewana z lądu, przy krośnie, które zamiast całunu szyje teraz „gacie na jesień" — a finał to tobołek za bramą i bilet w jedną stronę do Calypso.
w czymże ty jesteś stary pierniku / lepszy od stu zalotników
Ojciec wrócił, pałac ucichł — więc syn wypływa. Telemach chwyta morze „za włosy jak przygodną portową dziewkę", będzie pisał własne mapy i wyrywał pióra pegazom. Zawadiacka szanta pełną piersią, przesadna jak każdy dwudziestolatek; pod brawurą słychać jednak głód wojny znanej tylko z opowieści ojca — i marsz do Tartaru „jak na bal".
durniem ten kto w pałacu usiedzi
Po dwóch szantach — sonet. „Jeszcze ciał nie wynieśli", posadzki niedoszorowane, a Odyseusz leży w słynnym łożu zbudowanym wokół żywej oliwki i nie może zasnąć. Żona chrapie; on w gorączce widzi białe plaże i Kalypso. Żołnierz wrócił z wojny, ale wojna nie wróciła z niego — a na rany zna jedno lekarstwo: „Starczy morska sól".
Drzewu wokół którego to łoże zbudował / kiedyś rosły korzenie, dziś rośnie korona